Naar de inhoud
Maarten van der WeijdenMaarten boeken

Mentale veerkracht na tegenslag

Maarten van der Weijden met zijn olympische medaille in een ziekenhuiskamer

Je hebt een strak plan, je team staat klaar en dan valt alles om. Een reorganisatie, een tegenvallend kwartaal, iets in je privéleven. Op zo'n moment merk je hoeveel veerkracht je hebt.

Ik heb geleerd dat veerkracht niet betekent dat je nooit valt. Het betekent dat je weet hoe je weer opstaat. Ook als het water koud is en de finish nog ver weg ligt.

Wat mentale veerkracht is

Veerkracht is het vermogen om met stress en tegenslag om te gaan en daarna weer op je voeten te komen. Veel mensen zien het als een eigenschap die je hebt of niet hebt. Ik zie het als een spier. Je kunt hem trainen.

De kern is simpel. Je pakt de controle over wat je kunt beïnvloeden. En je accepteert dat je op sommige dingen geen invloed hebt. Een ziekte. Een economische crisis. Het weer op het Friese water.

Veerkracht is ook discipline. Doorgaan op de dagen dat de motivatie ver te zoeken is. Op de lange termijn bepaalt dat meer dan talent.

Toen ik geen controle had

Op mijn negentiende kreeg ik de diagnose leukemie. Op dat moment heb je nergens controle over. Niet over je lichaam, niet over de behandeling, niet over de uitkomst.

Wat ik toen leerde: omgaan met druk gaat niet over de pijn negeren. Het gaat over je doelen opnieuw indelen. Niet de hele weg willen overzien, maar de volgende stap zetten. Die les nam ik mee naar het zwemmen. In 2008 won ik olympisch goud op de 10 kilometer open water in Beijing.

Kleine doelen, grote afstanden

Bij een enorme opgave raakt je hoofd snel overweldigd. Een diagnose. Een zwemtocht van 200 kilometer. Een veranderproject van drie jaar. Als je alleen naar het einde kijkt, sla je dicht.

Daarom werk ik met microdoelen. De volgende meter. De volgende tien minuten. Elke kleine stap die lukt, is een reden om de volgende te zetten.

In organisaties werkt dat net zo. Bij lange trajecten of hoge werkdruk staart een team vaak naar het verre einddoel. Wie de focus verlegt naar stukken die te overzien zijn, houdt het langer vol. Een tegenslag wordt dan iets om mee te werken, geen definitief falen.

Opgeven in 2018

In 2018 zwom ik voor het eerst de Elfstedentocht. Ik haalde de finish niet. Mijn lichaam kon niet meer. Dat voelde als een enorm falen.

Ik had twee keuzes. Blijven hangen in "ik heb gefaald". Of kijken wat ik ervan kon leren voor een volgende poging. Ik koos het tweede. In 2019 zwom ik de hele 200 kilometer.

Daar zit voor mij de kern. Stoppen met vechten tegen de werkelijkheid en beginnen met bouwen aan een oplossing. Als iets de eerste keer niet lukt, mag je het best nog eens proberen.

Doorzetten is wel iets anders dan koppig zijn. Soms is stoppen de juiste keuze. Veerkracht is ook dat verschil durven zien.

Zo train je veerkracht

Je kunt vandaag beginnen. Dit zijn de stappen die ik in mijn sessies het vaakst behandel:

  • Stel microdoelen. Kijk niet alleen naar de medaille of de jaaromzet. Kijk naar de volgende tien minuten.
  • Benoem wat misgaat. Zeg hardop wat er niet lukt. Dat maakt ruimte om te handelen.
  • Zoek tegenspraak op. Zorg voor mensen om je heen die je durven tegen te spreken en je scherp houden.
  • Vier kleine winst. Elke meter in de goede richting telt.

Veerkracht is een teamzaak

Na mijn zwemcarrière werkte ik als financieel manager bij Unilever. Daar zag ik van dichtbij dat veerkracht in een team samenhangt met veiligheid. Een team is pas veerkrachtig als mensen hun twijfels en fouten kunnen delen zonder erop te worden afgerekend.

Veel bedrijven brengen veerkracht als "altijd maar doorgaan". Echte veerkracht begint bij het erkennen van de werkelijkheid, ook als die pijn doet. Als leider moet je durven zeggen dat het moeilijk is. Dat schept vertrouwen. Teamleden gaan elkaar dan steunen in plaats van elkaar te overschreeuwen.

Daarom vertel ik in mijn lezingen ook over mijn kwetsbare momenten, zoals het opgeven in 2018. Niet om indruk te maken, maar om te laten zien dat falen bij groeien hoort.

Een veerkrachtig team bouwt een vangnet, zodat niemand er alleen voor staat tijdens een reorganisatie of een crisis. Mentale fitheid wordt dan iets wat je samen draagt.

Tot slot

Veerkracht is geen talent dat je wel of niet hebt. Je bouwt het op met kleine doelen, eerlijkheid over wat misgaat en mensen om je heen die je scherp houden. Dat geldt in het water en op kantoor.

Portret van Maarten van der Weijden in een wit T-shirt voor een grijze achtergrond
Boeken

Boek Maarten voor je event

Stuur je datum, locatie en publiek. Binnen één werkdag heb je beschikbaarheid en een voorstel.

Maarten boeken