Je kent het gevoel vast wel: je hebt een strak plan, je team is er klaar voor, maar dan gooit een onverwachte gebeurtenis alles overhoop. Of het nu gaat om een reorganisatie, een tegenvallend kwartaal of persoonlijke tegenslag, de vraag is altijd: hoe ga je verder als het even niet meezit? Mentale veerkracht is op dat moment niet zomaar een modewoord, maar de motor die bepaalt of je stil blijft staan of juist sterker uit de strijd komt. In mijn leven heb ik geleerd dat veerkracht niet betekent dat je nooit valt, maar dat je weet hoe je weer moet opstaan, zelfs als het water ijskoud is en de finish nog mijlenver weg ligt.
''Als iets de eerste keer niet lukt, mag je het best nog eens proberen.''
Veerkracht is het vermogen om flexibel om te gaan met stress en tegenslag, en om daarna weer terug te keren naar een gezonde staat. Veel mensen denken dat het een vaste eigenschap is die je hebt of niet hebt, maar ik zie het als een spier die je kunt trainen. Het gaat erom dat je de controle pakt over de zaken waar je invloed op hebt, terwijl je accepteert dat je op sommige dingen – zoals een ziekte of een economische crisis – simpelweg geen controle hebt. In mijn lezing leg ik uit dat veerkracht vaak sterker is dan puur talent alleen; het is de discipline om door te gaan wanneer de motivatie even ver te zoeken is.
In mijn lezingen leg ik vaak uit dat mentale veerkracht geen abstracte karaktereigenschap is, maar een proces dat je kunt sturen in je brein. Wanneer we geconfronteerd worden met enorme uitdagingen, zoals de diagnose leukemie of het zwemmen van 195 kilometer, raakt ons brein snel overweldigd door de omvang van de taak. Op dat moment treedt de amandelenkern (amygdala) in werking, wat leidt tot een vlucht- of bevriesreactie die de productiviteit in teams volledig lamlegt. Door te werken met microdoelen, het focussen op de eerstvolgende meter of de volgende tien minuten, omzeil je deze blokkade en activeer je het beloningssysteem in je hersenen door kleine opeenvolgende successen. Deze methode is direct toepasbaar in organisaties die te maken hebben met langdurige transformatietrajecten of hoge werkdruk. In plaats van enkel naar het verre einddoel te staren, leer ik teams hoe ze hun focus kunnen herstructureren naar beheersbare eenheden. Dit verhoogt niet alleen de individuele weerbaarheid, maar zorgt ook voor een collectief momentum waarin tegenslag wordt gezien als een datapunt in plaats van een definitief falen. Volgens psychologisch onderzoek naar grit is deze vorm van volharding de belangrijkste voorspeller voor succes op de lange termijn, zelfs meer dan puur talent alleen. Door deze topsportmentaliteit te integreren in de dagelijkse workflow, bouw je een organisatie die niet alleen herstelt van stress, maar er daadwerkelijk sterker uitkomt.
Tijdens mijn carrière als openwaterzwemmer heb ik urenlang gezwommen in situaties waarin mijn lichaam schreeuwde om te stoppen. De druk om te presteren op de Olympische Spelen was enorm, maar de grootste tegenslag kwam toen ik op 19-jarige leeftijd de diagnose leukemie kreeg. Op dat moment heb je geen controle. Je leert dan dat omgaan met druk niet gaat over het negeren van de pijn, maar over het herstructureren van je doelen. In organisaties zie je vaak dat teams verlammen onder hoge druk. Ik leer je hoe je die druk kunt kanaliseren door realistisch naar de situatie te kijken en te focussen op de eerstvolgende meter.
Wanneer je geconfronteerd wordt met een probleem, is de eerste reactie vaak weerstand. Maar wat als je die tegenslag ziet als een kans om je kansen en mogelijkheden opnieuw te evalueren?. Tijdens mijn Elfstedenzwemtocht in 2018 moest ik na 163 kilometer opgeven omdat het fysiek niet meer ging. Dat voelde als een enorm falen. Echter, door de mindset te veranderen van "ik heb gefaald" naar "wat kan ik hiervan leren voor de volgende keer?", lukte het in 2019 wel. Het gaat erom dat je stopt met vechten tegen de realiteit en begint met bouwen aan een oplossing.
Je kunt vandaag al beginnen met het vergroten van je eigen veerkracht en die van je team. Een paar praktische stappen die ik vaak behandel in mijn sessies: · Stel microdoelen: In plaats van alleen naar die gouden medaille of die jaaromzet te kijken, focus je op de volgende tien minuten. · Accepteer het onvoorspelbare: Erken hardop wat er misgaat; dat creëert ruimte voor actie. · Zoek de confrontatie op: Bouw een team om je heen dat je durft tegen te spreken en je scherp houdt. · Vier de kleine winst: Elke meter die je aflegt in de goede richting, is er één.
Een team is zo sterk als de gezamenlijke veerkracht. In het bedrijfsleven, bijvoorbeeld tijdens mijn tijd bij Unilever, zag ik dat veerkrachtige teams een cultuur hebben waarin kwetsbaarheid getoond mag worden. Als leider moet je durven toegeven wanneer het moeilijk is. Dat schept vertrouwen en zorgt ervoor dat teamleden elkaar gaan ondersteunen in plaats van elkaar te overschreeuwen. Samen presteren onder druk lukt alleen als er een gedeelde verantwoordelijkheid is voor zowel het succes als de tegenslag.
Tijdens mijn vijf jaar als financieel manager bij Unilever zag ik van dichtbij dat mentale veerkracht onlosmakelijk verbonden is met de psychologische veiligheid binnen een team. Een team is pas echt veerkrachtig als medewerkers zich veilig genoeg voelen om hun struikelblokken en angsten te delen zonder angst voor veroordeling. Veel bedrijven maken de fout om veerkracht te presenteren als "altijd maar doorgaan", terwijl echte veerkracht juist begint bij het erkennen van de realiteit, hoe pijnlijk die ook is. In mijn sessies gebruik ik mijn eigen kwetsbare momenten, zoals het moeten opgeven tijdens mijn eerste Elfstedentocht in 2018, om te laten zien dat falen een essentieel onderdeel is van groei. Voor beslissers binnen het mkb+ en de corporate wereld is het cruciaal om te begrijpen dat een veerkrachtige cultuur het ziekteverzuim direct verlaagt en de innovatiekracht vergroot. Wanneer leiders zelf kwetsbaarheid tonen en openstaan voor feedback, creëren zij een omgeving waarin medewerkers sneller opstaan na een tegenslag. Ik bied praktische handvatten om dit gesprek op de werkvloer op gang te brengen. We kijken niet alleen naar hoe je individueel rechtop blijft, maar hoe je een ondersteuningsstructuur bouwt die als vangnet fungeert tijdens reorganisaties of crisistijden. Mentale fitheid wordt zo een gedeelde verantwoordelijkheid, wat leidt tot een duurzame inzetbaarheid van het menselijk kapitaal binnen de organisatie.
Mentale veerkracht is de sleutel tot duurzaam succes, zowel in de topsport als in het bedrijfsleven. Het stelt je in staat om niet alleen te overleven in turbulente tijden, maar om die tijden te gebruiken als springplank voor groei. Door te investeren in de mindset van je team, zorg je voor een organisatie die wendbaar is en blijft presteren, ongeacht de omstandigheden. Wil jij ook leren hoe je tegenslagen ombuigt naar vooruitgang en je team wapent met een onverwoestbare veerkracht? Laten we samen kijken hoe een spreker mentale veerkracht jouw organisatie naar een hoger niveau kunnen tillen. Boek een gratis kennismakingsgesprek.