Naar de inhoud
Maarten van der WeijdenMaarten boeken

Omgaan met verandering op het werk

Maarten van der Weijden zet zijn zwembril op voor een etappe van de Elfstedentocht

Verandering is zelden makkelijk. We denken vaak dat het draait om een nieuw plan, een andere functie of een nieuwe manier van werken. Eigenlijk gaat het over iets anders. Over loslaten. Over opnieuw beginnen. En over accepteren dat je niet weet hoe de toekomst eruitziet.

Ik heb dat een paar keer meegemaakt. Toen ik op mijn negentiende hoorde dat ik kanker had. Toen ik na mijn herstel terug wilde naar de top. Toen ik olympisch kampioen werd. En misschien nog het meest toen mijn carrière als topsporter stopte.

Elke keer dacht ik te weten wat de volgende stap zou zijn. Elke keer liep het anders. Daardoor ben ik verandering anders gaan zien. Niet als iets wat je overkomt, maar als iets waarmee je leert omgaan. Die les zie ik terug bij organisaties. Bedrijven veranderen niet. Mensen veranderen.

Waarom verandering zo lastig is

Bij organisatieverandering gaat het meestal over een reorganisatie, een nieuwe strategie of een fusie. Dat klinkt zakelijk. Maar achter die woorden zitten mensen die willen weten wat het voor hen betekent. Of hun functie blijft. Of ze het nieuwe werk aankunnen. Of ze nog in het team passen.

Weerstand is daarom normaal. Niet omdat mensen verandering vervelend vinden, maar omdat niemand graag onzeker is. Valt de duidelijkheid weg, dan zoeken we houvast.

Dat zag ik ook bij mezelf. Toen ik geen topsporter meer was, moest ik opnieuw ontdekken wat me dreef. Dat kostte tijd. Voor medewerkers midden in een veranderproces geldt hetzelfde.

Drie soorten verandering

Reorganisaties, fusies en overnames

Een reorganisatie kan logisch zijn vanuit de directiekamer en heel anders voelen op de werkvloer. Mensen nemen afscheid van collega's, teams worden anders samengesteld, verantwoordelijkheden verschuiven. Dat vraagt meer dan een nieuw organigram. Het vraagt vertrouwen.

Nieuwe manieren van werken

Nieuwe technologie, kunstmatige intelligentie en hybride werken veranderen functies. Dat vraagt nieuwe kennis en de bereidheid om opnieuw te leren. Opnieuw leren betekent ook accepteren dat je ergens nog niet goed in bent. Dat blijft voor iedereen lastig.

Verandering na een crisis

Sommige veranderingen kies je niet. Een economische crisis. Een onverwachte gebeurtenis. Een persoonlijk verlies in het team. Dan blijkt hoe belangrijk veerkracht is. Niet omdat iedereen positief moet blijven, maar omdat je samen een nieuwe manier zoekt om verder te gaan.

Tijdens de Elfstedenzwemtochten liep vrijwel niets volgens plan. Mijn lichaam wilde niet meer, het weer zat tegen, de omstandigheden veranderden. Dan heeft het geen zin om vast te houden aan het oorspronkelijke plan. Je accepteert wat er is en kijkt wat er nog wel kan.

Wat ik als topsporter leerde over verandering

Mensen denken dat topsport draait om winnen. Voor mij ging het vooral om omgaan met alles wat niet volgens plan liep.

Na de Olympische Spelen dacht ik lang dat zwemmen mijn leven zou blijven. Tot ik moest accepteren dat die periode voorbij was. Dat voelde vreemd. Jarenlang werk je naar één doel en dan valt het weg.

Ik ontdekte dat je identiteit niet moet afhangen van wat je doet, maar van wie je bent. Dat zie ik ook in organisaties. Een functie kan veranderen. Een afdeling kan verdwijnen. De kwaliteiten van mensen verdwijnen niet.

Later wilde ik weer iets doen met betekenis. Dat werd de Elfstedenzwemtocht voor kankeronderzoek. Die stap kon ik alleen zetten omdat ik losliet wat achter me lag. Pas toen ontstond ruimte voor iets nieuws. Voor organisaties geldt hetzelfde. Zolang iedereen vasthoudt aan hoe het vroeger was, kijkt niemand vooruit.

Van sport naar organisatie

In de sport leer je dat je niet alles kunt controleren. Je bereidt je goed voor en traint hard, en toch gebeurt er iets wat je niet had voorzien. In organisaties is dat niet anders.

De teams die het best met verandering omgaan, hebben meestal niet de perfecte planning. Het zijn de teams die elkaar blijven helpen als de planning niet meer klopt. Dat vraagt vertrouwen en openheid. En soms toegeven dat niemand alle antwoorden heeft.

Wat een spreker van buiten toevoegt

Na een reorganisatie is er meestal al veel gezegd. Door managers, door de directie, door HR. Een persoonlijk verhaal van iemand van buiten komt soms anders binnen. Niet omdat die spreker betere antwoorden heeft, maar omdat hij geen deel is van de organisatie. Geen interne geschiedenis, geen politiek, geen belang.

Ik vertel in mijn lezingen niet hoe een organisatie moet veranderen. Ik vertel hoe ik zelf heb leren omgaan met verandering. Over teleurstellingen, nieuwe doelen en samenwerken als niemand weet hoe de volgende stap eruitziet. Mensen vertellen me achteraf vaak dat ze zichzelf herkenden, ook al werken ze ver van de topsport.

Ik geloof dat mensen verhalen beter onthouden dan modellen. Twijfel, onzekerheid, doorzetten, samenwerken: dat zijn geen managementtermen, maar menselijke ervaringen. Een goede lezing gaat daarom niet over degene op het podium, maar over de mensen in de zaal. Het doel is niet dat ze denken dat het bijzonder is wat ik heb meegemaakt. Het doel is dat ze denken: zo voelt het bij ons ook.

Wanneer een keynote over verandering helpt

Een lezing werkt het best op een moment dat een organisatie vooruit wil kijken. Na een reorganisatie. Bij een kick-off of managementdag. Of als een team opnieuw vertrouwen wil opbouwen.

Een lezing lost geen problemen op. Een goed verhaal helpt mensen wel om hetzelfde vertrekpunt te vinden. Daar begint echte verandering vaak mee.

Portret van Maarten van der Weijden in een wit T-shirt voor een grijze achtergrond
Boeken

Boek Maarten voor je event

Stuur je datum, locatie en publiek. Binnen één werkdag heb je beschikbaarheid en een voorstel.

Maarten boeken